Fundacja to coś innego niż zwykła firma. Nie zakładasz jej, żeby zarabiać dla siebie, lecz po to, by realizować cel społecznie lub gospodarczo użyteczny. To osoba prawna rejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym, a nie w CEIDG. W tym poradniku przechodzimy przez kolejne kroki, od celu i aktu fundacyjnego po rejestrację, oraz wyjaśniamy, czym fundacja różni się od działalności gospodarczej.
W skrócie: żeby założyć fundację, określasz jej cel, składasz akt fundacyjny u notariusza, przeznaczasz fundusz założycielski, uchwalasz statut z organami i rejestrujesz fundację w KRS. Fundacja nie służy prywatnemu zyskowi, a jej majątek przeznaczasz na cele statutowe. Może prowadzić działalność gospodarczą, ale tylko pomocniczo, na te cele.
To nie jest jednoosobowa działalność
Najważniejsza różnica leży u podstaw. Jeśli chcesz prowadzić zwykły biznes dla zysku, właściwą formą jest jednoosobowa działalność gospodarcza albo spółka, a proces opisuje przewodnik jak założyć własną firmę krok po kroku. Fundacja to forma dla działalności o celu społecznie użytecznym, na przykład oświaty, ochrony zdrowia czy kultury.
| Cecha | Fundacja | Stowarzyszenie | Jednoosobowa działalność |
|---|---|---|---|
| Cel | społecznie użyteczny | wspólny cel członków | zysk |
| Na czym oparta | majątek, czyli fundusz | ludzie, czyli członkowie | przedsiębiorca |
| Rejestr | KRS | KRS | CEIDG |
| Zysk dla właściciela | nie | nie | tak |
Krok 1. Określ cel fundacji
Cel musi być zgodny z prawem oraz społecznie lub gospodarczo użyteczny. To on wyznacza całą działalność, dlatego sformułuj go starannie. Już na tym etapie warto rozpisać plan działania, w czym pomoże generator biznesplanu, potraktowany jako szkielet planu organizacji.
Krok 2. Złóż akt fundacyjny
Fundatorem może być osoba fizyczna lub prawna. Oświadczenie woli o ustanowieniu fundacji, czyli akt fundacyjny, składasz w formie aktu notarialnego. W akcie wskazujesz cel oraz majątek przeznaczony na jego realizację.
Krok 3. Przeznacz fundusz założycielski
Fundacja musi mieć majątek na start, czyli fundusz założycielski. Jeśli planujesz prowadzić działalność gospodarczą, przepisy przewidują minimalny fundusz, zwyczajowo nie niższy niż określona kwota. Wysokość funduszu powinna być realnie dopasowana do celów.
Krok 4. Uchwal statut i powołaj organy
Statut określa zasady działania fundacji, jej organy oraz sposób reprezentacji. Obowiązkowy jest zarząd, a organ nadzoru wewnętrznego, na przykład rada, bywa opcjonalny. Statut to dokument, który będzie z Tobą przez cały czas działania fundacji.
Krok 5. Zarejestruj fundację w KRS
Fundację rejestrujesz w Krajowym Rejestrze Sądowym. Po wpisie uzyskuje ona osobowość prawną i może działać. Nadzór nad fundacją sprawuje właściwy minister, zależnie od celu, oraz starosta.
Działalność statutowa i gospodarcza
Fundacja realizuje cele przez działalność statutową, którą finansuje z darowizn, dotacji, zbiórek czy majątku. Może też prowadzić działalność gospodarczą, lecz tylko jako działalność pomocniczą, z której dochód przeznacza na cele statutowe. To ważna granica, której nie wolno przekraczać.
Mniej oczywiste sprawy, o których warto wiedzieć
- Fundacja nie służy prywatnemu zyskowi. Majątek i dochody przeznaczasz na cele statutowe, a nie na wypłaty dla fundatora.
- Status organizacji pożytku publicznego. Po spełnieniu warunków, w tym odpowiednim okresie działania, fundacja może uzyskać status OPP, który pozwala otrzymywać odpis podatkowy od podatników, obecnie 1,5 procent podatku.
- Obowiązki sprawozdawcze są realne. Fundacja składa roczne sprawozdania, a brak ich składania to ryzyko sankcji.
- Działalność gospodarcza jest dozwolona, ale pomocniczo. Nie można odwrócić proporcji i robić z fundacji zwykłej firmy.
Najczęstsze błędy na starcie
- Mylenie fundacji z firmą. Fundacja to forma dla celu społecznego, nie sposób na prywatny dochód.
- Zbyt ogólny cel i statut. Niejasne zapisy utrudniają działanie i nadzór.
- Za niski fundusz założycielski. Majątek powinien realnie wystarczać na start działań.
- Zaniedbanie sprawozdawczości. Brak rocznych sprawozdań grozi konsekwencjami.
FAQ
Czy fundację rejestruje się w CEIDG?
Nie. Fundację rejestrujesz w Krajowym Rejestrze Sądowym, bo to osoba prawna, a nie działalność gospodarcza osoby fizycznej.
Czy fundacja może prowadzić działalność gospodarczą?
Tak, ale pomocniczo, a dochód przeznacza na cele statutowe. Wiąże się to też z wymogiem odpowiedniego funduszu.
Kto może być fundatorem?
Fundatorem może być osoba fizyczna lub osoba prawna. Akt fundacyjny składa się w formie aktu notarialnego.
Co daje status OPP?
Status organizacji pożytku publicznego pozwala między innymi otrzymywać odpis podatkowy od podatników. Wiąże się z dodatkowymi wymogami i sprawozdawczością.
Źródła
- gov.pl: zakładanie fundacji, organizacje pozarządowe, status OPP.
- gov.pl/web/sprawiedliwosc: Krajowy Rejestr Sądowy i rejestracja podmiotów.
