Od 1 maja 2026 roku prowadzenie działalności gospodarczej zacznie liczyć się do stażu pracy, podobnie jak umowy zlecenia czy agencyjne, o ile przedsiębiorca opłacał składki emerytalne, rentowe lub wypadkowe. Zmiana dotyczy blisko 1,7 mln osób prowadzących w Polsce jednoosobową działalność i może oznaczać dla nich wyższy wymiar urlopu, dodatek stażowy czy nagrodę jubileuszową już przy powrocie na etat. Warunkiem jest jednak udokumentowanie okresów ubezpieczenia, a osoby zatrudnione w momencie wejścia przepisów mają na to 24 miesiące.
Staż pracy: dlaczego przedsiębiorcy byli poza systemem
Staż pracy to okres, od którego zależą podstawowe uprawnienia pracownika: długość okresu wypowiedzenia, wymiar urlopu wypoczynkowego, prawo do nagrody jubileuszowej tam, gdzie funkcjonuje w firmie, oraz dodatek stażowy (Ministerstwo Rodziny, 2025).
Kodeks pracy w art. 91 wskazuje, jakie okresy pracodawca musi wliczyć do stażu, uwzględniając między innymi zatrudnienie na umowę o pracę, stosunek służbowy czy część urlopu wychowawczego (Kodeks pracy, 2024).
Przez wiele lat prowadzenie własnej firmy nie miało żadnego znaczenia dla stażu pracy, mimo że osoba na działalności gospodarczej opłacała składki i faktycznie pracowała nie mniej intensywnie niż etatowy pracownik. Przedsiębiorca, który po dziesięciu latach prowadzenia firmy zatrudniał się na etat, zaczynał liczenie stażu od zera, bez prawa do wyższego wymiaru urlopu czy dodatku stażowego (Infakt, 2025). Taka nierówność traktowania przypominała mechanizmy znane z innych obszarów dyskryminacji w pracy, choć formalnie nie miała tego charakteru i wynikała po prostu z braku odpowiednich przepisów.
| Uprawnienie | Podstawa | Wpływ stażu pracy |
|---|---|---|
| Urlop wypoczynkowy | Kodeks pracy | 20 lub 26 dni w zależności od lat pracy |
| Okres wypowiedzenia | Kodeks pracy | Wydłuża się z długością zatrudnienia u pracodawcy |
| Dodatek stażowy | Regulamin wynagradzania | Wysokość zależna od ogólnego stażu |
| Nagroda jubileuszowa | Sektor publiczny, część firm prywatnych | Wypłacana po określonej liczbie lat |
Ustawa stażowa: co zmienia się od 2026 roku
W 2025 roku przyjęto nowelizację Kodeksu pracy, nazywaną w mediach ustawą stażową, która wprowadza wliczanie do stażu pracy okresów prowadzenia działalności gospodarczej i innych form zarobkowania (Infakt, 2025). Dla sektora finansów publicznych przepisy zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku, a dla pozostałych pracodawców termin wejścia w życie przypada na pierwszy dzień miesiąca po upływie sześciu miesięcy od publikacji ustawy, co w praktyce wskazuje na 1 maja 2026 roku (Kochański & Partners, 2026).
Nowelizacja działa wstecz i nakazuje uwzględnianie także wcześniejszych okresów prowadzenia działalności gospodarczej oraz umów zlecenia, o ile da się je udokumentować (Ministerstwo Rodziny, 2025). W Polsce w 2024 roku działalność gospodarcza jako osoby fizyczne prowadziło około 1,7 mln osób, co pokazuje skalę grupy, której realnie dotyczy ta zmiana (Główny Urząd Statystyczny, 2024).
Protip jobleer.pl: jeśli od lat prowadzisz firmę i rozważasz powrót na etat, sprawdź datę wejścia przepisów u konkretnego pracodawcy. Sektor publiczny liczy staż według nowych zasad już od stycznia 2026 roku, sektor prywatny dopiero kilka miesięcy później.
Co dokładnie wlicza się do stażu pracy od 2026 roku
Do stażu pracy zaliczane są między innymi okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą prowadzącą taką działalność, okresy zawieszenia działalności w celu osobistej opieki nad dzieckiem, przy spełnieniu warunków ubezpieczeniowych, okresy wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia i innych umów o świadczenie usług, okresy wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, okresy pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej oraz udokumentowane okresy pracy zarobkowej za granicą na innej podstawie niż umowa o pracę (Ministerstwo Rodziny, 2025; Gov.pl Family, 2025; Kochański & Partners, 2026).
- okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przez osobę fizyczną,
- okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą prowadzącą taką działalność,
- okresy zawieszenia działalności w celu osobistej opieki nad dzieckiem, przy spełnieniu warunków ubezpieczeniowych,
- okresy wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia i innych umów o świadczenie usług,
- okresy wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej,
- okresy pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej,
- udokumentowane okresy pracy zarobkowej za granicą na innej podstawie niż umowa o pracę.
Nie każda forma aktywności zarobkowej trafia jednak do tego katalogu.
Czego nie wliczy się do stażu pracy
Katalog okresów zaliczanych do stażu pracy jest szeroki, ale nie obejmuje wszystkiego (Kochański & Partners, 2026; Ministerstwo Rodziny, 2025):
- działalność nierejestrowana nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych, więc nie wlicza się do stażu,
- umowa o dzieło co do zasady nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i nie znalazła się w katalogu okresów zaliczanych,
- praca studentów do 26 roku życia na umowie zlecenia, w sytuacji zwolnienia z obowiązkowych składek, nie liczy się do stażu z powodu braku tytułu ubezpieczeniowego,
- wolontariat i inne formy nieodpłatnego świadczenia pracy nie zostały objęte ustawą stażową.
W praktyce oznacza to, że część osób aktywnych zawodowo w różnych formach nadal nie może liczyć na uznanie tych okresów jako formalnego stażu pracy.
Co zrobić już teraz: checklista dla przedsiębiorcy i pracodawcy
Zmiana wymaga konkretnych działań po obu stronach relacji zawodowej.
Dla przedsiębiorcy i freelancera:
- uporządkuj dokumenty dotyczące działalności: wpis do CEIDG, potwierdzenia zgłoszenia do ZUS, historię składek, umowy z klientami,
- wystąp do ZUS o certyfikat potwierdzający okresy ubezpieczeniowe związane z działalnością i umowami zlecenia,
- przy zmianie formy zatrudnienia zaplanuj złożenie dokumentów u nowego pracodawcy tak, aby staż został naliczony od początku zatrudnienia.
Dla pracodawcy:
- zaktualizuj regulaminy pracy i wynagradzania pod nowy katalog okresów zaliczanych do stażu,
- wdróż procedurę weryfikacji dokumentów stażu pracy z jasno przypisaną rolą działu kadr,
- poinformuj pracowników o możliwości doliczenia działalności gospodarczej do stażu wraz z listą wymaganych dokumentów i terminów.
Protip jobleer.pl: nie czekaj do ostatniego miesiąca z okresu przejściowego. Certyfikat z ZUS bywa wydawany kilka tygodni, a dla bardzo starych okresów działalności zebranie własnej dokumentacji może zająć jeszcze więcej czasu.
